Janusz Szczodrak
Biografia
Janusz Szczodrak urodził się 1 grudnia 1950 r. w Starachowicach, gdzie spędził dzieciństwo i uzyskał wykształcenie podstawowe i średnie. W 1968 roku rozpoczął studia na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (obecnie Wydział Biologii i Biotechnologii UMCS).
W 1973 r. uzyskał tytuł magistra biologii w zakresie mikrobiologii (dyplom z wyróżnieniem). Pracę zawodową rozpoczął rok wcześniej w Zakładzie Mikrobiologii Stosowanej UMCS (później Zakładzie Mikrobiologii Przemysłowej, a obecnie Katedrze Mikrobiologii Przemysłowej i Środowiskowej). Przeszedł tam wszystkie kolejne szczeble awansu naukowego i zawodowego – tytuł naukowy profesora nauk biologicznych uzyskał w 1999 r., a w 2006 roku stanowiskoprofesora zwyczajnego. Od 2018 r. do końca zatrudnienia pracował na stanowisku profesora.
W latach 1999–2019 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Mikrobiologii i Biotechnologii oraz kierownika Zakładu Mikrobiologii Przemysłowej, a w latach 2019–2020 był kierownikiem Katedry Mikrobiologii Przemysłowej i Środowiskowej w Instytucie Nauk Biologicznych. W latach 2004–2008 kierował Centrum Biotechnologii UMCS powołanym do współpracy z Lubelskim Parkiem Naukowo-Technologicznym. Odbył staże naukowe w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN w Warszawie oraz Uniwersytecie Warszawskim (1975).
Odwiedził kilka ośrodków naukowo-dydaktycznych i firm biotechnologicznych na Litwie i w Szwecji w ramach wymiany międzynarodowej (1998–2000). Był stypendystą Uniwersytetu im. Karola Franza w Grazu (Austria) (1987), a jako postdoctoral visiting scientist pracował naukowo przez dwa lata (1990–1991) w Waszyngtońskim Uniwersytecie Stanowym w Pullman, USA.
Od 1 lutego 2021 r. jest profesorem emerytowanym.
Praca naukowa profesora dotyczyła kilkunastu zagadnień. Pod koniec zatrudnienia obiektem jego głównych zainteresowań były enzymy i polisacharydy biorące udział w powstawaniu i zapobieganiu próchnicy zębów, właściwości immunomodulacyjne, prebiotyczne i przeciwnowotworowe grzybowych α-(1→3)-glukanów oraz aktywność przeciwpróchnicza wybranych ekstraktów roślinnych. Nowatorski cykl badań nad bakteryjnymi lub grzywowymi mutanazami ma otwierać drogę do profilaktyki i terapii próchnicy zębów. Był kierownikiem kilku projektów badawczych i głównym twórcą przemysłowej technologii produkcji biopreparatu zwalczającego próchnicę zębów.
Jego dorobek naukowy to 244 autorskie i współautorskie pozycje, w tym 80 prac z listy JCR, 6 patentów oraz 139 pozycji recenzenckich, ze 2150 cytowaniami i indeksem h27. W 2021 i 2024 znalazł się w elitarnym gronie najwyżej cytowanych uczonych na świecie wg rankingu World’s Top 2% Scientists.
Był jednym z głównych twórców lubelskiej biotechnologii i brał udział w powołaniu i organizacji bazy lokalowej oraz programów dydaktycznych dla tego kierunku. Z zespołu badawczego prof. Szczodraka dwie osoby uzyskały stopień doktora habilitowanego. Był promotorem 2 doktoratów, 101 prac magisterskich i 33 licencjackich. Brał aktywny udział w pracach organizacyjnych i społecznych na terenie wydziału i uczelni; w 1980 r. uczestniczył w powołaniu i organizacji NSZZ Solidarność w UMCS. Był senatorem UMCS w kadencjach 2008–2012 oraz 2016–2020.
Nagrody i wyróżnienia to m.in. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2019), Złoty Medal Za Długoletnią Służbę (2017), Medal 700-lecia Miasta Lublin (2017), wyróżnienie Bene Meritus Terrae Lublinensi (2014), Odznaka Za Zasługi dla Wynalazczości (2013), Nagroda Marii Curie (2012), Złoty Krzyż Zasługi (2002), Medal Komisji Edukacji Narodowej (2000), inne.
Był członkiem licznych towarzystw naukowych, w tym Polskiego Towarzystwa Mikrobiologów, Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności, Polskiej Federacji Biotechnologii, Krajowej Sieci Naukowej „Biokataliza Stosowana” oraz Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, Komisji Biotechnologii Oddziału PAN w Lublinie.